Lees het dagboek van Gert Jan Beute
Column 'automatisch lossen'
12-8-2026
Door Chat GPT Automatisch lossen in de Nederlandse postduivensport
Onderzoek naar landelijke besluitvorming, invoeringsdatum, handmatig lossen en mogelijke dispensatie
Stand van zaken: 11 augustus 2026
Onderzoeksvraag. In de Nederlandse postduivensport worden vrachtwagens met speciale duivencontainers gebruikt. Bij modernere systemen worden de lossingsdeuren door middel van luchtdruk of een vergelijkbaar automatisch systeem nagenoeg gelijktijdig geopend. In oudere of niet volledig omgebouwde containers moeten deuren nog handmatig worden geopend. De centrale vragen zijn: wanneer heeft de Nederlandse Postduiven Organisatie (NPO Duivensportbond) besloten over automatisch lossen, bestaat er een landelijke datum waarop alle afdelingen gereed moesten zijn, mag in augustus 2026 nog handmatig worden gelost, en is er dispensatie verleend aan afdelingen die nog niet volledig zijn omgebouwd?
|
KERNCONCLUSIE |
1. Landelijk NPO-besluit over automatisch lossen
Op 22 november 2025 heeft de NPO-Ledenraad het voorstel ‘Automatisch lossen’ aangenomen. De stemming was 15 voor en 8 tegen. Het NPO-bestuur had op het voorstel een positief preadvies gegeven. In de notulen staat bovendien dat het voorstel later in de statuten moet worden verwerkt.
De officiële NPO-actielijst van februari 2026 vermeldt bij dit onderwerp: “Uitvoering ligt bij de afdelingen, voorstel is aangenomen.”
Belangrijk: die formulering bevestigt dat het landelijke besluit was genomen, maar bevat op zichzelf geen concrete uiterste datum zoals 1 januari 2026, aanvang vliegseizoen 2026 of een andere kalenderdatum waarop iedere wagen of container gereed moest zijn.
2. Wat hield het voorstel inhoudelijk in?
Het voorstel kwam van Afdeling 7 en was duidelijk gericht op het beginsel van een gelijke start. De wijze en snelheid waarmee mensen deuren handmatig openen, mag volgens de strekking van het voorstel niet mede bepalen welke duiven eerder in de lucht zijn.
De bedoeling was dat automatisch lossen landelijk zou worden voorgeschreven. Indien daarvoor onvoldoende steun zou bestaan, werd als minimum genoemd dat containers die al over een automatisch lossingssysteem beschikken dat systeem ook daadwerkelijk zouden moeten gebruiken.
Niet aangetroffen in de voorsteltekst: een bepaling in de vorm ‘alle containers moeten met ingang van seizoen 2026 zijn omgebouwd’ of ‘uiterlijk 1 januari 2026 moeten alle afdelingen gereed zijn’.
3. Chronologie: automatisch lossen in Friesland ’96 / oude Afdeling 11
|
Datum / periode |
Vastgelegd of besproken |
|
27 oktober 2018 |
Automatisch lossen wordt binnen Friesland ’96 al besproken als mogelijke oplossing voor ongelijkheid door de positie van duiven in de container. De voorzitter wil het onderwerp voor de nabije toekomst laten uitwerken. |
|
2020 |
Binnen Friesland ’96 wordt het verschil met Afdeling 10 expliciet benoemd: bij Afdeling 10 gingen bij het signaal alle manden/deuren open, terwijl bij Afdeling 11 eerst slechts de eerste deuren werden geopend. Leden stelden dat daardoor in de eerste seconden meer duiven van Afdeling 10 in de lucht kwamen. |
|
Najaar 2022 |
De ledenvergadering van Friesland ’96 besluit over te gaan op automatisch lossen. |
|
2023 |
Friesland ’96 werkt investeringen uit voor ombouw met onder meer gasveren. In de stukken wordt ongeveer € 7.750 per trailer genoemd. Tegelijk wordt rekening gehouden met situaties waarin door capaciteit niet iedere vlucht volledig automatisch zou kunnen worden gelost. |
|
2024 |
Voor de start van het seizoen meldt Friesland ’96 dat de duiven normaal gesproken telkens automatisch gelost kunnen worden, maar dat dit bij zeer krappe vervoerscapaciteit mogelijk niet altijd lukt. |
|
Eind 2024 |
Een vereniging klaagt dat bij dezelfde lossing sommige wagens automatisch en andere handmatig worden geopend. Het afdelingsbestuur erkent dat zulke situaties door capaciteitsproblemen kunnen voorkomen en gebruikt daarbij de formulering ‘Nood breekt dan wet’. |
|
22 november 2025 |
Landelijk NPO-voorstel ‘Automatisch lossen’ aangenomen met 15 stemmen voor en 8 tegen. |
|
Februari / maart 2026 |
NPO-actielijst: ‘Uitvoering ligt bij de afdelingen, voorstel is aangenomen.’ Geen uiterste realisatiedatum vermeld. |
|
11 augustus 2026 |
In de openbaar gepubliceerde actuele NPO-reglementen en het Protocol Lossingen is geen concrete technische einddatum aangetroffen waarop alle lossingsdeuren automatisch moeten functioneren. |
4. De datum 1 januari 2026: belangrijk onderscheid
In het Reglement Vervoer en Lossingen komt de datum 1 januari 2026 wel voor, maar niet als invoeringsdatum voor automatisch lossen.
Die datum hoort bij de beoogde minimale effectieve vloeroppervlakte per duif / de vermindering van de mandbezetting. Daarom kan op basis van dit reglement niet worden gesteld dat automatisch lossen per 1 januari 2026 verplicht gereed moest zijn.
5. Mag in augustus 2026 nog handmatig worden gelost?
Voorzichtig juridisch/reglementair antwoord: op basis van de openbaar beschikbare NPO-reglementen kan niet worden bewezen dat iedere handmatig geopende container in augustus 2026 formeel verboden is.
Het actuele Reglement Vervoer en Lossingen regelt onder meer de verantwoordelijkheid van de afdelingen, de keuring van duivenwagens, de lossingsvergunning en de voorwaarden rond vervoer en lossing. In de openbare tekst is echter geen technisch voorschrift aangetroffen dat bepaalt dat alle deuren automatisch moeten openen, binnen hoeveel seconden dit moet gebeuren, of dat een handmatig te openen wagen na een bepaalde datum niet meer ingezet mag worden.
Ook het Protocol Lossingen van maart 2026 regelt uitvoerig de verantwoordelijkheden rond lossingen, IWB-overleg, lossingstoestemming en lostijden, maar bevat voor zover aangetroffen geen bepaling over de technische wijze van openen van de lossingsdeuren.
6. Toch botst gemengd handmatig en automatisch lossen met de bedoeling van het NPO-besluit
Hoewel een concreet verbodsartikel of een harde einddatum niet is gevonden, is een situatie waarin sommige containers automatisch openen en andere pas veel later handmatig worden geopend moeilijk te rijmen met de strekking van het aangenomen landelijke besluit.
De kern van automatisch lossen is immers dat de snelheid van menselijke handelingen niet langer bepaalt welke groepen duiven eerder uit de containers kunnen komen. Juist dat onderwerp was binnen Friesland ’96 al vanaf ten minste 2020 bekend.
7. De situatie bij de vlucht vanuit Weert
Bij de door u beschreven filmbeelden van de vlucht vanuit Weert is volgens uw tijdmeting zichtbaar dat na het officiële startschot de automatisch bediende deuren vrijwel direct openen, terwijl de eerste handmatig te openen deur pas ongeveer 45 seconden later wordt geopend. Het totale verschil ten opzichte van de automatische wijze bedraagt volgens de beelden ongeveer 45 tot 60 seconden.
Dat onderscheid is reglementair relevant. Het gaat dan niet om een incidentele technische storing aan een normaal automatisch systeem waarbij een convoyeur noodgedwongen ingrijpt, maar om een container waarvan vooraf bekend is dat de deuren handmatig moeten worden geopend, terwijl andere containers van dezelfde lossing automatisch worden geopend.
Daarmee hebben alle duiven op het officiële lossingstijdstip niet op exact hetzelfde moment dezelfde fysieke mogelijkheid om de mand te verlaten. Of 45 tot 60 seconden later in de uiteindelijke uitslag meetbaar voordeel of nadeel oplevert, is een afzonderlijke sporttechnische vraag. Het verschil in startmogelijkheid zelf is echter objectief vast te stellen aan de hand van de beelden.
8. Is er dispensatie verleend?
In de openbaar gevonden stukken is geen dispensatiebesluit aangetroffen. Er is specifiek gezocht naar formuleringen rond dispensatie, ontheffing, automatisch lossen, lossingsvergunningen en de positie van Friesland ’96 / oude Afdeling 11.
Opvallend is dat de NPO in officiële actielijsten bij andere onderwerpen het woord ‘dispensatie’ gewoon gebruikt, terwijl bij automatisch lossen alleen staat: ‘Uitvoering ligt bij de afdelingen, voorstel is aangenomen.’
Daaruit mag niet zonder meer worden afgeleid dat er absoluut geen dispensatie of informele overgangsafspraak bestaat. Het is mogelijk dat rechtstreeks tussen NPO en een afdeling afspraken zijn gemaakt die niet openbaar zijn gepubliceerd. Maar een openbaar formeel dispensatiebesluit is in dit onderzoek niet gevonden.
9. Mogelijk gat tussen besluit en formele regelgeving
De beschikbare stukken laten een duidelijke tussenfase zien:
• 22 november 2025: de Ledenraad neemt het voorstel automatisch lossen aan.
• In de notulen staat dat het voorstel later in de statuten moet worden verwerkt.
• Februari 2026: de NPO-actielijst vermeldt dat de uitvoering bij de afdelingen ligt.
• Augustus 2026: in de openbaar gepubliceerde regels is nog geen concrete technische einddatum gevonden.
Daarmee ontbreekt in de openbare documentatie een essentiële schakel: vanaf welke datum wordt het aangenomen landelijke beleid een rechtstreeks toetsbare verplichting, aan welke technische eisen moet een lossingssysteem voldoen, en welke overgangsregeling geldt voor nog niet omgebouwde containers?
10. Aanvullende voorschriften en informatieplicht
Het Wedvluchtreglement bepaalt dat NPO, afdeling of basisvereniging aanvullende voorschriften kan uitvaardigen. Dergelijke voorschriften moeten vóór hun inwerkingtreding schriftelijk zijn vastgelegd en betrokkenen moeten tijdig worden geïnformeerd.
Daarom is een centrale vervolgvraag: bestaat er na het besluit van 22 november 2025 een schriftelijk aanvullend voorschrift over automatisch lossen dat niet op de openbare website staat?
11. Beoordeling van de situatie in Noord-West / oude Afdeling 11
1. Friesland ’96 besloot intern al in 2022 over te gaan op automatisch lossen.
2. Binnen de afdeling was minstens vanaf 2020 bekend dat verschil in de snelheid van deuropening een ongelijk startmoment kan veroorzaken.
3. Ook in 2024 werd binnen de afdeling expliciet geklaagd over gemengd automatisch en handmatig lossen bij dezelfde lossing.
4. Op 22 november 2025 nam de landelijke NPO-Ledenraad automatisch lossen aan.
5. In de openbare NPO-regelgeving is tot 11 augustus 2026 geen concrete landelijke uiterste invoeringsdatum gevonden.
6. Evenmin is in de openbare stukken een dispensatie voor Noord / Friesland ’96 gevonden.
12. Eindconclusie
|
Het gebruik van een handmatig te openen container naast automatisch lossende containers is in augustus 2026 moeilijk te rijmen met de bedoeling van het aangenomen landelijke NPO-besluit over automatisch lossen en met het beginsel van een gelijke start. Op basis van de openbaar gepubliceerde NPO-reglementen kan echter op dit moment niet worden aangetoond dat er een concrete, reeds verstreken landelijke invoeringsdatum bestaat waardoor iedere handmatige container formeel verboden was. Ook is geen openbaar besluit gevonden waaruit blijkt dat aan Noord-West / oude Afdeling 11 dispensatie is verleend. |
Het onderscheid is essentieel: er is wél een landelijk aangenomen beleidsbesluit en een duidelijke sportieve bedoeling, maar de openbare stukken leveren vooralsnog geen zichtbaar artikel met een harde technische einddatum of een openbaar dispensatieregister.
13. Vragen die NPO en Afdeling Noord schriftelijk zouden moeten beantwoorden
1. Wat is de formele ingangsdatum van het op 22 november 2025 aangenomen besluit ‘Automatisch lossen’?
2. Vanaf welke datum moeten alle containers die op NPO-wedvluchten worden ingezet automatisch kunnen lossen?
3. Is het besluit inmiddels verwerkt in statuten, reglementen of aanvullende voorschriften? Zo ja: in welk document en onder welk artikel?
4. Is aan Afdeling Noord, Friesland ’96 / oude Afdeling 11 of een andere afdeling dispensatie of een overgangstermijn verleend voor seizoen 2026?
5. Zo ja: graag een kopie van het formele dispensatie- of overgangsbesluit, inclusief duur en voorwaarden.
6. Mogen bij één en dezelfde officiële lossing automatisch lossende en handmatig te openen containers naast elkaar worden gebruikt?
7. Bestaat er een NPO-technische norm voor de maximale tijd tussen het officiële lossingssignaal en het openen van alle lossingsdeuren?
8. Wordt bij de NPO-keuring of de lossingsvergunning gecontroleerd of het automatische lossingssysteem op iedere gebruikte container functioneert?
9. Hoe beoordeelt de NPO een situatie waarin de eerste handmatig geopende deur pas ongeveer 45 seconden na het officiële startschot wordt geopend, terwijl andere containers vrijwel direct automatisch openen?
10. Welke maatregelen gelden wanneer een afdeling structureel nog niet over voldoende automatisch lossende containers beschikt?
Bronnen
Onderstaand de belangrijkste officiële en afdelingsbronnen waarop dit onderzoek is gebaseerd. Het onderzoek ziet op openbaar beschikbare informatie tot en met 11 augustus 2026.
1. NPO – Conceptnotulen Ledenraad 22 november 2025
https://www.duivensportbond.nl/uploads/files/ledenraad/2026/7%20maart%202026/3a%20Concept%20notulen%20Ledenraad%2022-11-2025%281%29.pdf
2. NPO – Lijst actiepunten, bijgewerkt februari 2026
https://www.duivensportbond.nl/uploads/files/ledenraad/2026/7%20maart%202026/3b%20Lijst%20actiepunten%20bijgewerkt%20febr%2026.pdf
3. NPO – Voorstellen afdelingen Ledenraad november 2025, inclusief voorstel automatisch lossen
https://www.duivensportbond.nl/uploads/files/ledenraad/2025/22%20november%202025/10_Voorstellen%20afdelingen_incl%2010d3_afd10.pdf
4. NPO – Presentatie Ledenraad 22 november 2025
https://www.duivensportbond.nl/uploads/files/ledenraad/2025/22%20november%202025/Presentatie%20NPO%20Ledenraad%2022%20november%202025%20Definitiek%20JK.pdf
5. NPO – Kort verslag Ledenraad 22 november 2025
https://www.duivensportbond.nl/uploads/files/ledenraad/2025/22%20november%202025/Kort%20verslag%20van%20de%20Ledenvergadering%20def.pdf
6. NPO – Reglement Vervoer en Lossingen 2023
https://www.duivensportbond.nl/uploads/files/07-Reglement%20Vervoer%20en%20Lossingen%202023.pdf
7. NPO – Wedvluchtreglement, november 2025
https://www.duivensportbond.nl/uploads/files/organisatie/Statuten%20en%20Reglementen/03%20-%20Wedvluchtreglement%20%28november%202025%29.pdf
8. NPO – Protocol lossingen 2026
https://www.duivensportbond.nl/uploads/files/organisatie/Statuten%20en%20Reglementen/03b%20Protocol%20lossingen%202026.pdf
9. NPO – Statuten en reglementen
https://www.duivensportbond.nl/Statuten-en-reglementen
10. Friesland ’96 – Conceptnotulen ALV 27 oktober 2018
https://www.friesland96.nl/uploads/concept-notulen-alv-27-oktober-2018-defdoc.pdf
11. Friesland ’96 – Verenigingsvoorstellen najaar 2020 inclusief preadviezen
https://www.friesland96.nl/uploads/verenigingsvoorstellen-alv-najaar-incl-preadviezen-bestuur-definitief-1.pdf
12. Friesland ’96 – Uitwerking vervoer met financiële onderbouwing 2023
https://www.friesland96.nl/uploads/bijlage-7c-uitwerking-vervoer-met-financiele-onderbouwing-duplicate.pdf
13. Friesland ’96 – Bericht start seizoen / automatisch lossen
https://www.friesland96.nl/nieuws/bericht-start-seizoen
14. Friesland ’96 – Verenigingsvoorstellen met preadviezen, eind 2024
https://www.friesland96.nl/uploads/bijlage-4-verenigingsvoorstellen-met-preadviezen.pdf
15. NPO – Ledenraad
https://www.duivensportbond.nl/ledenraad